Tranh thủ sắm ôtô chơi Tết và né... thuế

Sức mua ôtô trên thị trường đang rất cao, nhiều cửa hàng bán 6-7xe một ngày, cao gấp đôi so với những tháng trước đó.

Năm 2015 là năm đầu tiên thị trường ôtô trong nước có lượng xe bán ra đạt mốc kỷ lục, bởi chỉ mới 11 tháng, cả nước đã tiêu thụ hơn 215.500 xe. Với sức tiêu thụ bình quân gần 20.000 ôtô một tháng, kết thúc năm 2015 toàn thị trường sẽ tiêu thụ trên 230.000 chiếc. Đây là con số bán ra “phá kỷ lục” từ trước đến nay. Kỷ lục cũ năm 2009, lượng xe bán ra cũng chỉ đạt 180.000 chiếc.

Chưa năm nào, chương trình cho vay trả góp mua ôtô từ các ngân hàng mở rộng và tiếp thị ồ ạt như năm nay. Đặc biệt, tâm lý đón đầu “chạy” thuế tiêu thụ đặc biệt mới sắp có hiệu lực, cộng với nhu cầu cuối năm sắm xe mới ăn Tết, đang kích thích thị trường ôtô sôi động từng ngày.

Tại các cửa hàng Honda, Mazda hay Siu Hùng ôtô trên đường Cộng Hòa, quận Tân Bình, TP HCM, những ngày qua lượng khách đến tìm hiểu mua xe khá đông. Anh Lê Văn Tuấn, phụ trách đại lý Mazda cho hay, sức mua hiện đang ở mức cao, trung bình cửa hàng anh bán được 6-7 xe một ngày, tăng gần gấp đôi tháng trước. Vợ chồng anh Hùng, chị Thắm nhà ở quận Tân Phú đang có mặt tại cửa hàng Siu Hùng ôtô, đường Cộng Hòa, tâm sự: “Chúng tôi dự kiến năm sau mới mua xe vì đợi thuế nhập khẩu giảm. Nhưng qua thông tin trên báo chí, chúng tôi biết giá nhập khẩu chỉ giảm 10% vào năm 2016, trong khi thuế tiêu thụ đặc biệt tăng khoảng 15-30%, chưa kể, các loại phí cũng có thể tăng thêm nên quyết định mua ngay. Vì ngoài nhu cầu đi lại mấy ngày tết về thăm quê, chở gia đình đi chơi, chúng tôi cũng đang cần phương tiện để đi lại làm ăn”. 

Khách hàng tranh thủ sắm ô tô dịp Tết.

Tương tự, anh Hoàng Văn Tài, phụ trách mảng kinh doanh của Công ty cổ phần Toyota Đông Sài Gòn trên đường Phan Văn Trị cho biết, khoảng hơn một tháng nay lượng khách tăng trên 20%, bình quân mỗi tháng bán trên 125 chiếc, riêng tháng 12 có thể vượt trên 170 chiếc. Theo anh Tài, lượng khách hàng tăng lên là do nhu cầu mua sắm ôtô vào dịp Tết. “Tuy nhiên, điều đặc biệt là năm nay các ngân hàng có nhiều chương trình hỗ trợ khách hàng mua góp ôtô, trong đó duy trì lãi suất cố định 7-8% một năm, nên khách đông hơn hẳn…”, anh Tài cho biết. 

Anh Ngô Thanh Trí, Phòng kinh doanh Western Ford Saigon trên đường Kinh Dương Vương, quận Bình Tân cũng cho hay, doanh thu của công ty năm nay tăng hơn 30%. Riêng những tháng cuối năm, lượng khách hàng tăng mạnh. “Thời điểm cuối năm, sức mua ôtô lúc nào cũng tốt hơn, một phần còn do các hãng xe tung ra hàng loạt chương trình khuyến mãi như giảm giá, có thưởng, ưu đãi dịch vụ bảo trì, 'bao' một số loại phí như trước bạ…, cũng đang kích thích thị trường tăng mạnh. Riêng tâm lý khách hàng mua xe 'chạy' thuế sắp tới cũng có, vì thời gian áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt mới đang được các bộ, ngành xem xét, sẽ áp dụng vào năm 2016”, anh Trí phân tích.

Báo cáo mới nhất của Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) cung cấp ngày 19/12, cho thấy chỉ trong tháng 11, toàn thị trường tiêu thụ đến 29.706 xe các loại, tăng 33% so với tháng trước đó và tăng đến 86% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là kết quả hàng tháng cao nhất từ trước đến nay của thị trường ôtô nội địa. Một điểm đáng chú ý là dù tổng lượng xe tiêu thụ tăng cao nhưng so với tháng trước đó (tháng 10/2015), lượng xe lắp ráp trong nước bán ra trong tháng 11 lại bị giảm đến 7,6% (đạt 17.129 xe) trong khi lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc bán ra tăng đến 95%, đạt đến 12.577 xe.

Tính chung trong 11 tháng qua, trong 215.500 xe bán ra, lượng ôtô lắp ráp trong nước vẫn chiếm tỷ trọng lớn nhất, đạt 184.787 xe (tăng 50%), trong khi xe nhập khẩu nguyên chiếc đạt 30.730 xe (tăng 78% so với cùng kỳ năm ngoái). Trong đó, ôtô du lịch được mua nhiều nhất: gần 126.600 xe, tăng 45%; xe thương mại gần 78.000 xe, tăng 73% và xe chuyên dụng đạt hơn 11.000 xe, tăng 109% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo tính toán của các nhà nhập khẩu ôtô, với quy định của Nghị định số 108/2015/NĐ-CP về cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt mới, thì khả năng giá bán của ôtô nhập khẩu sẽ bị đẩy lên khoảng 10% trở lên. Điều này đã phần nào dẫn đến xu hướng mua xe né... thuế, làm lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc tiêu thụ tăng mạnh trong tháng qua. 

Đại diện Euro Auto - nhà nhập khẩu và phân phối độc quyền xe BMW, và đại diện của nhà phân phối xe Audi ở Việt Nam đều cho rằng, thị trường ôtô trong 2 tháng gần đây có tăng trưởng mạnh hơn so với những tháng trước. Theo hai nhà phân phối này, hiện hãng còn có sẵn một số dòng xe BMW và Audi được nhập khẩu trước đó để người tiêu dùng có thể mua xe trong dịp này mà không phải áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt mới. Tuy nhiên, thông thường có những dòng xe phải đợi 3 - 4 tháng, thậm chí 5 tháng mới nhập khẩu về đến nơi. Do đó, ở những dòng xe này, nếu Chính phủ không cho lùi thời gian áp dụng cách tính thuế mới, các nhà nhập khẩu ô tô có nguy cơ phải chịu thiệt hoặc đền bù hợp đồng vì lượng đơn hàng xếp hàng chờ của khách đã bước qua năm 2016 thậm chí đến giữa năm tới, trong khi Nghị định số 108 về cách tính thuế tiêu thụ đặc biệt mới đã phải áp dụng chỉ sau 2 tháng ra đời, do đó doanh nghiệp “trở tay không kịp”.

Theo ông Dirk ADelmann, Giám đốc kinh doanh và tiếp thị Mercedes-Benz Việt Nam, thị trường năm tới sẽ không sáng sủa do phải đối mặt với cách tính thuế mới: “Chúng tôi quan ngại sâu sắc về việc liên tục điều chỉnh chính sách thuế trong thời gian quá ngắn, gây khó khăn rất lớn cho doanh nghiệp nói chung trong việc theo sát các thay đổi trong chính sách thuế và điều chỉnh kế hoạch kinh doanh cho phù hợp”.

8 nhà nhập khẩu và phân phối chính hãng, đại diện cho 10 thương hiệu ôtô tại thị trường Việt Nam đã có thư kiến nghị Thủ tướng và các bộ, ngành lùi thời hạn áp dụng cách tính thuế mới theo Nghị định 108 ít nhất đến ngày 1/7/2016, thay vì ngày 1/1/2016, để doanh nghiệp có đủ thời gian nghiên cứu, hiểu đúng cách tính thuế mới, áp dụng và lập kế hoạch hoạt động, tránh xáo trộn kinh doanh cũng như thiệt hại cho người tiêu dùng.

Doanh nghiệp tính sa thải lao động để bớt tiền bảo hiểm xã hội

Trong nhiều cách để tiết kiệm chi phí đóng bảo hiểm xã hội theo quy định mới, không ít doanh nghiệp tính đến phương án giảm bớt số lượng nhân công.

Theo quy định của Luật bảo hiểm xã hội từ 1/1/2016 đến hết năm 2017, việc đóng bảo hiểm xã hội sẽ dựa trên mức lương và phụ cấp ghi trong hợp đồng. Bắt đầu từ 2018, ngoài cơ sở là các khoản bổ sung khác để tính mức đóng thì người lao động sẽ đóng 8% và doanh nghiệp đóng 18%, chiếm 26% lương hàng tháng.

Với cách tính mới này, trong nhiều ưu điểm thì ngành bảo hiểm xã hội kỳ vọng lớn nhất là khắc phục tình trạng "chẻ" thu nhập của người lao động trả lương cao, đóng góp các khoản phúc lợi xã hội cao, mang lại nhiều lợi nhuận cho doanh nghiệp. Dù thừa nhận tính hợp lý của sự thay đổi này, song rất nhiều doanh nghiệp vẫn bày tỏ lo ngại liên quan đến quyền lợi chính mình.

Trao đổi với VnExpress, ông Trần Việt Anh - Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tổng công ty Nam Thái Sơn (TP HCM) cho rằng để doanh nghiệp theo kịp thì cần phải có lộ trình từng bước nếu không rất nhiều doanh nghiệp sẽ lâm vào cảnh "dở khóc dở mếu".

Ông cho biết hiện doanh nghiệp ông có trên dưới 800 nhân viên, nếu áp dụng quy định mới là đóng bảo hiểm cả phần phụ cấp ngoài lương thì chi phí phát sinh sẽ tăng thêm 50%. Điều này khiến cho giá thành sản phẩm cũng đột ngột tăng cao, sức cạnh tranh kém, mức doanh thu lợi nhuận sẽ lao dốc.

"Với quy định này, những doanh nghiệp tuân thủ bảo hiểm sẽ đuối sức, còn các đơn vị thiếu nghiêm túc sẽ chây ì hoặc tìm cách né trách hoặc trốn bảo hiểm. Điều này cũng tạo ra sự thiếu công bằng trong cạnh tranh doanh nghiệp", vị này băn khoăn.

Là một trong những doanh nghiệp đang niêm yết sàn chứng khoán có mức đóng bảo hiểm cho người lao động cao hơn so với mức quy định, ông Đỗ Văn Trắc - Tổng giám đốc Công ty cổ phần đầu tư và phát triển Sacom (mã SAM) lo ngại áp lực tăng doanh thu mới đủ bù phần chi thêm cho bảo hiểm xã hội.

Ông cho biết quỹ lương của công ty có khoảng 70 tỷ đồng, cộng thêm các chi phí đầu tư lên tới trên trăm tỷ. Tổng cộng mỗi năm phải đạt được doanh thu trên 200 tỷ mới mong có lời. Nếu chi quá nhiều cho bảo hiểm xã hội thì doanh nghiệp ắt sẽ gặp khó khăn. “Là đơn vị đã quen với mức trả bảo hiểm cao thì chúng tôi còn ít bỡ ngỡ, nhưng đối với những doanh nghiệp quen với mức trả thấp thì nguy cơ vỡ nợ khó tránh”, ông nói thêm.

Quy định mới trong đóng bảo hiểm xã hội sẽ gây áp lực lên các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động. Ảnh: Bloomberg

Ngoài nỗi lo tăng thêm chi phí, ông Đoàn Thế Xuyên - Giám đốc Công ty TNHH Phúc Xuyên (Quảng Ninh) còn có trăn trở khác. Ông chia sẻ, hiện trong hơn 100 lao động của công ty, phần nhiều là phụ xe hoặc làm công việc kiểm soát vé. Hầu hết những người bán vé, phụ xe không xem đây là một nghề mà chỉ là công việc thời vụ với mức lương 3,4-4 triệu đồng, do vậy muốn vận động họ đóng bảo hiểm để ổn định lâu dài cũng khó. Nay tăng mức đóng không chỉ không thu hút thêm số lượng tự nguyện đóng bảo hiểm mà chắc chắn không ít người sẽ xin nghỉ việc.

Trong khi đó, các doanh nghiệp sử dụng số lượng lớn lao động như: da giày, dệt may, điện tử đều cho rằng mức đóng bảo hiểm mới sẽ gây áp lực lên người lao động, đặc biệt là lao động nữ. Lãnh đạo một công ty điện tử đóng trên địa bàn Bắc Ninh cho rằng cơ quan quản lý nên có một lộ trình tăng chi phí bảo hiểm cụ thể đối với từng nhóm doanh nghiệp, không nên thực hiện đồng loạt cùng lúc. Doanh nghiệp lớn còn có sức chống đỡ, doanh nghiệp nhỏ sẽ lao đao.

Cũng theo vị này, cùng với việc thu phí, thì cơ quan bảo hiểm xã hội cần thay đổi thái độ phục vụ, nên đặt mình ở vị trí đơn vị kinh doanh bình thường, lấy phục vụ khách hàng là chính để làm việc linh động hơn. Hiện nay, việc đóng bảo hiểm và chi trả cho người lao động còn rất nhiều "nhiêu khê". "Các cơ quan khác như y tế, hành chính cũng đã có những bước thay đổi đáng kể, còn bảo hiểm xã hội bao năm rồi vẫn dậm chân tại chỗ", ông bày tỏ.

Ông Phí Ngọc Trình - Phó tổng giám đốc Công ty may Hồ Gươm cho biết, theo cách thu bảo hiểm xã hội mới, chi phí của doanh nghiệp chắc chắn sẽ tăng lên. Nhưng cụ thể bao nhiêu thì còn phải chờ thông tư hướng dẫn cụ thể của cơ quan quản lý nhà nước. Thời điểm Luật có hiệu lực đã cận kề, nhưng đến nay doanh nghiệp vẫn rất lúng túng vì chưa rõ phải thực thi như thế nào.

Theo ông Trình, một số quy định trong Luật còn chung chung, các doanh nghiệp sẽ tìm cách tránh những khoản đưa vào phụ cấp hoặc biến tiền trong danh mục phụ cấp thành những khoản khác. "Luật quy định là đóng dựa trên lương và phụ cấp nhưng chưa nói rõ phụ cấp bao gồm những khoản gì. Hợp đồng lao động do hai bên thỏa thuận, doanh nghiệp có thể né bằng cách thỏa thuận lương cũng không vấn đề gì. Còn các khoản phụ cấp cũng biến động liên tục chứ không cố định như lương", ông thẳng thắn bày tỏ.

Lãnh đạo một doanh nghiệp dệt may ở Bình Dương cho biết 2 năm trở lại đây, doanh thu của công ty nói chung và ngành dệt may nói riêng có sự tăng trưởng. Tuy nhiên, nếu tính về hiệu quả lợi nhuận so với các năm trước thì sụt giảm mạnh. Đặc biệt, trong 2015 các chi phí về nhân công, thuế, tiền thuê đất, lương công nhân… tăng cao đã khiến cho doanh nghiệp thêm nhiều gánh nặng.

Ông cũng cho biết, hiện doanh nghiệp đang chịu đóng bảo hiểm xã hội 18%, bảo hiểm y tế 3%, phí công đoàn 2%, bảo hiểm thất nghiệp 1%. Tổng cộng, chi phí lên đến 24%, chiếm một phần tư tổng chi phí của cả doanh nghiệp. Chưa kể từ 1/1/2016, lương tối thiểu vùng cũng sẽ tăng theo quy định của nhà nước.

"Đúng là trăm dâu đổ đầu tằm. Thời gian tới chúng tôi phải tìm mọi giải pháp để tiết kiệm chi phí, trong đó sẽ có cả việc sa thải bớt nhân công", ông nói.

Ông Phạm Xuân Hồng - Phó chủ tịch Hiệp hội Dệt may nhìn nhận dù đây là một quy định tốt cho người lao động nhưng về phía doanh nghiệp sẽ vô cùng chật vật, đặc biệt là với doanh nghiệp dệt may. Hiện nay, sức cạnh tranh trên thị trường vô cùng khốc liệt, mọi chi phí tại doanh nghiệp tăng cao. Nếu phải gánh thêm trọng trách lớn trên thì nhiều công ty có nguy cơ “gãy gánh” giữa đường. Mặt khác, ông cũng lo ngại quy định này cũng sẽ dẫn đến nhiều hệ lụy như doanh nghiệp trốn bảo hiểm tăng cao, nhiều đơn vị lách luật, chây ì nợ đọng... ảnh hưởng lớn đến quyền lợi của người lao động.